За композиторот Тихомир Карапанчев ...

TIHOMIR KARAPAN^EV

PRVIOT MAKEDONSKI KOMPOZITOR NA SIMFONISKI DELA

Sekoja prolet od grobot na na{iot prv kompozitor na simfoniski dela, Tihomir Karapan~ev, iz’rtuva edno lale-samonik. Preku laleto samiot kompozitor kako da saka da potseti deka nekoga{ `iveel i tvorel, kako da saka da go pobedi nezaslu`eniot ~ove~ki zaborav. Laleto nebare e prodol`enie na negoviot kratok i ~udesen `ivot, ispolnet so tolku mnogu romanti~ni sliki i slu~ki {to ne bi gi sobralo nitu vo pet normalni `ivoti. @iveel samo 26 godini.

Po demobilizacijata od redovnite edinici na dvi`eweto na otporot, vedna{ stapil na rabota, kako trombonist vo prviot makedonski „Simfoniski orkestar“. Prvata makedonska kompozicija koja bila izvedena od ovoj orkestar e „Skerco kapri~ioza“ od Tihomir Karapan~ev.

Pri prviot obid za osnovawe na Filharmonija, pravilnikot za rabota na ovaa idna institucija go napravil ovoj kompozitor. I samiot kako interpretator vo novosozdadenata filharmonija na Makedonija, bil zabele`an od strana na pro~ueniot dirigent Lovro Mata~i}, kako mnogu talentiran i ispolnitelen muzi~ar, a imaj}i i uvid vo negovite prvi ~ekori na muzi~koto tvore{tvo od oblasta na klasi~nata muzika, pro~ueniot dirigent go sovetuva i mu pomaga, svoeto muzi~ko obrazovanie da go prodol`i i oformi na muzi~kata akademija vo Belgrad.

Tihomir odi na priemen ispit vo Belgrad, kade so odli~en uspeh go polo`uva i e primen kako redoven student po kompozicija i dirigirawe kaj profesorkata Mari}. Negoviot entuzijazam i volja preminal vo fanatizam, vetuvaj}i si na sebe deka toa obrazovanie }e go zavr{i za samo tri namesto za ~etiri godini. Vo toj period na intenzivno u~ewe, zapo~nal i intenzivno da komponira klasi~na muzika, koi kompozicii pod strogiot stru~en nadzor na profesorkata Mari}, dobile eden sopstven oblik na muzi~ko tvore{tvo koe }e kulminira so komponiraweto na pro~uenoto „Skerco kapri~ioza“.

„Ti~o“, kako {to miluva da go nare~e negovata `iva rodbina, vo 1937 godina od rodnoto Skopje zaminuva vo voenata sredna muzi~ka {kola vo Vr{ac. Tuka go zateknuvaat germanskite vojnici i go interniraat vo zarobeni~ki logor vo Milberg, Germanija. Sudej}i po ona {to samiot go pi{uva vo avtobiografskoto scenario „Mojata prva simfonija“, logorot vlijael pogubno vrz negovata muzi~ka inspiracija. Muzata }e mu se vrati koga }e go napu{ti kafezot, tvore~kata energija }e blikne od nego so nevidena sila. Vo godinite po vojnata, obzemen od idealite na vremeto, vo edno hiperaktivno tempo }e sozdava muzika, }e dirigira, }e u~estvuva vo ureduvaweto na muzi~kata programa na Radio Skopje i }e `ivee so polni gradi. No, zarobeni~kiot logor }e go optovari so tuberkuloza, koja vo realizacijata na svoite zamisli, ja ignorira.

Pod pritisok na negovite prijateli, po dolgo ubeduvawe se nafa}a da zamine vo sanatoriumot vo Klenovnik, Hrvatska.

Tuka se ra|a negovata qubov kon Katica Jak{i}, knigoveza~ka od Osijek, pacientka vo istiot sanatorium. Taa qubov }e go pottikne da napravi ne{to {to od dene{en rakurs izgleda kako storija od film.

Imeno, zagri`en za svojot talentiran prijatel, Petre Bogdanov-Ko~ko, pretsedatel na Dru{tvoto na muzi~arite na Makedonija i ~len na oddelenieto za AGITPROP pri Glavniot {tab na Makedonija, preku svoite vrski vo dr`avniot vrv na Makedonija mu go nabavuva edinstveniot dostapen, skap i deficitaren antibiotik „streptomicin“. No, Tihomir, namesto sebe da se le~i, odlu~uva ne{to drugo: lice v lice so smrtta, toj re{ava i í gi dava „streptomicinite“ na Katica. Tihomir odlu~uva nejze da í go podari `ivotot. Uspeva da go spasi nejziniot `ivot, no ne i svojot.

Kon krajot na 1949 godina toj za posleden pat sobral sili da ja prigotvi svojata diplomska rabota i da ja predade na muzi~kiot auditorium na ocenuvawe. Toa bilo posledno odewe na Tihomir vo Belgrad. Umira na 13 fevruari 1950 godina.

Na negoviot pogreb govorot go dr`i zagrepskiot dirigent Lovro Mata~i}, negov golem po~ituva~, koj vo edna prigoda izjavi deka Tihomir imal potencijal na genij.

Pogrebnata plo~a mu go poklopuva teloto, zaboravot mu gi poklopuva delata, no toa crno lale, sekoja prolet, prkosej}i mu na zaboravot, kako da gradi krepost prtiv vremeto.

Ednostavno, re{ilo da ne go zaboravi, od site zaboraveniot.

Прв проект

Концерт во спомен на Тихомир Карапанчев,
Првиот македонски композитор на симфониски дела.

Concert Group INL се залага да се истакнат сите оние личности и достигнувања кои навистина вредат и да не се дозлови повторно да бидат заборавени.

ConcertGroup INL

Организација за концертни активности на учениците при ДМБУЦ „Илија Николовски - Луј“

Ги очекуваме вашите пријави, коментари и предлози !!! :))))